Ăn dặm cho bé và những điều các mẹ cần lưu ý

Ăn dặm cho bé là vấn đề cực nóng mà các mẹ vẫn đang rất quan tâm

Thông thường bé 4-6 tháng tuổi là có thể bắt đầu ăn dặm rồi. Cho bé ăn dặm cần phải theo trình tự và theo một vài nguyên tắc. Trước tiên là an toàn vệ sinh và tiêu chuẩn dinh dưỡng. Tiếp đó là khả năng hấp thụ và tính tiện lợi của món ăn.

Ăn dặm cho bé

Ăn dặm cho bé

Bé 4-6 tháng tuổi ngoài sữa mẹ cần bổ sung thêm lượng thức ăn ngoài để đảm bảo bé hấp thụ đủ dinh dưỡng. Dinh dưỡng của bé trong giai đoạn 0 tuổi chủ yếu dựa vào thức ăn dặm, thức ăn dặm có vai trò cực kỳ quan trọng với sự phát triển của bé. Dưới đây là một vài nguyên tắc cần tuân thủ khi cho bé ăn dặm:

1. Chủng loại – từ một tới nhiều loại

Cha mẹ cần căn cứ vào nhu cầu dinh dưỡng và khả năng tiêu hoá của bé để tăng dần chủng loại thức ăn dặm. Ban đầu bắt buộc chỉ được cho bé ăn 1 loại, không được tham nhiều, mỗi lần tăng thêm 1 loại mới phải có 3-4 ngày cho tới 1 tuần để bé thích nghi. Xem bé ăn có phản ứng gì bất thường không. Sau khi chắc chắn không có vấn đề gì mới cho bé ăn thêm loại mới.

2. Lượng – từ ít tới nhiều

Cho bé ăn thức ăn mới mỗi ngày chỉ được cho ăn 1 lần, lượng cũng phải tăng dần từ ít tới nhiều. Ví dụ cho bé ăn lòng đỏ trứng, bắt đầu từ ¼ lòng đỏ, nếu bé tiếp nhận tốt, duy trì ¼ quả vài ngày rồi tăng lên 1/3, rồi ½, ¾, cho tới cả lòng đỏ trứng.

3. Độ đặc – từ loãng tới đặc

Khi bé bắt đầu ăn dặm vẫn chưa mọc răng nên chỉ được cho bé ăn thức ăn dạng lỏng, rồi dần lên dạng sệt, cuối cùng là dạng rắn. Ban đầu có thể dùng sữa mẹ, sữa công thức, nước cháo, nước để làm loãng bột gạo cho bé ăn. Sau khi chắc chắn bé nuốt tốt thì tăng độ đặc dần dần.

Bé mấy tháng tuổi có thể ăn dặm

Sau khi nắm được nguyên tắc ăn dặm, không ít mẹ muốn biết rốt cuộc bé mấy tháng tuổi thì có thể cho ăn dặm đây? Thông thường thời gian cho bé ăn dặm là từ 4-6 tháng, nhưng thực tế còn phụ thuộc vào tình hình phát triển và nhu cầu dinh dưỡng của bé chứ không phải nhất định tới 4 tháng tuổi phải cho ăn dặm. Khuyên các mẹ  không nên cho bé ăn dặm quá sớm, đặc biệt trong thời kỳ 4-6 tháng tuổi vẫn cần ăn chủ yếu là sữa mẹ.

Trong điều kiện bình thường, những bé có đủ sữa mẹ để bú, chỉ cần chiều cao cân nặng tăng bình thường, thì trong 6 tháng đầu đời có thể hoàn toàn ăn sữa mẹ. Nếu ăn dặm sớm hơn 6 tháng hoặc ăn ngay từ 4 tháng tuổi thì có thể gây rối loạn tiêu hoá hoặc bị dị ứng. Vì giai đoạn này chức năng tiêu hoá của bé còn chưa hoàn thiện, chưa thể tiếp nhận thức ăn phức tạp khác.

Nếu cha mẹ có tiền sử dị ứng thì bé cũng có thể bị dị ứng. Ngoài ra có những bé ăn thức ăn ngoài quá sớm từ đó không tiếp nhận sữa mẹ nữa, một mặt ảnh hưởng tới lượng sữa của mẹ, mặt khác dùng thức ăn khác thay thế sữa mẹ là thiệt thòi cho bé. Vì thế không nên cho bé ăn dặm quá sớm, cần phải dựa vào nhu cầu của bé để quyết định.

Thực đơn ăn dặm cho bé

Từ sau 6 tháng tuổi, sữa mẹ đơn thuần đã không thể đáp ứng hết nhu cầu dinh dưỡng cho bé nữa. Lúc này cần cho bé ăn thêm thức ăn ngoài, gọi là thức ăn dặm. Thức ăn dặm sẽ đặt nền móng cho sức khoẻ thể chất của bé.

Bột ăn dặm trẻ em:

Đây là loại thức ăn khó gây dị ứng nhất. Thức ăn thuộc ngũ cốc nên dùng thìa để cho ăn, không được cho vào bình sữa. Ban đầu chỉ cho bé ăn một thìa canh, pha loãng một chút để bé dễ tiếp nhận, có thể hoà lẫn với sữa mẹ hoặc sữa công thức.

Lòng đỏ trứng:

Trứng gà luộc chín, bỏ lòng trắng lấy lòng đổ. Bắt đầu từ ¼ lòng đỏ, trộn lòng đỏ với một chút nước ấm, nước cháo, sữa hoặc nước quả dùng thìa cho bé ăn. Đến khi bé tiếp nhận tốt, tăng dần lên 1/3, ½, ¾ rồi cả lòng đỏ trứng.

Đồ ăn dạng sệt:

Bột gạo quấy, caramen có thể thúc đẩy dạ dày tiết enzym tiêu hoá, luyện cho bé khả năng nhai, nuốt.

Trái cây nghiền: có thể lấy thìa nghiền nát táo,, dâu, chuối bón cho bé ăn, ban đầu 1 thìa nhỏ rồi tăng dần lên 1 thìa lớn.

Rau nghiền: hấp hoặc luộc chín khoai tây, bí đỏ, cà rốt rồi nghiền nhỏ cho bé ăn, từ 1 thìa nhỏ tăng dần lên 1 thìa lớn.

Trình tự cho bé ăn dặm

Bé ăn dặm không chỉ cần chú ý độ tuổi mà còn phải theo trình tự nhất định. Trình tự chủ yếu từ bốn mặt sau: chủng loại, số lượng, chất và thời gian.

Về chủng loại, cho bé ăn theo thứ tự “ngũ cốc – rau xanh – trái cây – động vật”. Ban đầu cho bé ăn thức ăn từ ngũ cốc, có thể thêm một lượng sắt thích hợp, ví dụ có thể cho bé ăn bột ăn dặm bổ sung sắt. Tiếp đó cho bé ăn nước rau, rau nghiền, rồi tới nước quả, trái cây nghiền, cuối cùng bắt đầu cho bé ăn thức ăn từ động vật, như cá, thịt gia cầm, gia súc.

Về số lượng, theo thứ tự ít tới nhiều, ban đầu chỉ cho bé ăn thử, rồi sau đó cho bé ăn một ít sau bữa sữa, khi bé quen dần mới dần tăng lượng thức ăn dặm lên.

Về chất, trước tiên cho bé ăn dạng lỏng (nước cháo, nước rau, nước quả), rồi tới dạng sệt (bột quấy, rau nghiền, thịt xay nhuyễn…) rồi tới dạng rắn (cơm nát, mỳ nát, vụn bánh mỳ..)

Về thời gian, bé 0-3 tuổi ở những giai đoạn khác nhau cho ăn những loại khác nhau. 4 tháng tuỏi bắt đầu ăn dặm với sữa bột, nước cháo, nước rau. Từ 6 tháng tuổi bắt đầu ăn trái cây nghiền, cá nghiền, lòng đỏ trứng. 7-9 tháng tuổi có thể chuyển sang thức ăn có thể nhai như cháo. 11-12 tháng tuổi phần lớn các bé có thể ăn thức ăn dạng rắn rồi.

Thời gian biểu cho bé ăn dặm

Giai đoạn 0-3 tuổi, sự hấp thụ dinh dưỡng quyết định sự phát triển não bộ và hệ miễn dịch của bé. Do đó quá trình ăn dặm có vai trò vô cùng quan trọng.

4-6 tháng tuổi:

Giai đoạn này bé vẫn cần bú mẹ là chính, cũng có thể uống thêm sữa công thức, ăn dặm để bé thử là chính. Lượng ăn dặm bắt đầu từ 1-2 thìa rồi tăng dần. Chủ yếu cho bé ăn dạng lỏng, nhuyễn.

6-8 tháng tuổi:

Giai đoạn này mẹ vẫn nên cho bé ăn thức ăn dạng sệt nhuyễn và nửa rắn. 7-8 tháng nên cho bé học ăn cháo rau, mỳ nát. Những món này đều có thể giúp bé nhai và nuốt, trong thời kỳ quan trọng này học ăn cháo rau và mỳ nát có thể giúp bé quá độ một cách thuận lợi để ăn cơm nát và những món khác.

8-12 tháng:

Giai đoạn này quan trọng nhất là xây dựng cho bé mô hình ăn ba bữa một ngày, tức sáng ăn sữa, trưa và tối ăn cháo rau, mỳ nát. Sáng 9h và chiều 3h ăn điểm tâm. Tới 8 tháng tuổi phần lớn các bé có thể ăn thức ăn hình ngón tay (thức ăn mà bé có thể tự ăn được). Tới 12 tháng tuổi, phần lớn bé có thể ăn thức ăn như người lớn.

Những điều cần chú ý khi cho bé ăn dặm

1. Lựa chọn nguyên liệu: Nhất định phải lựa chọn nguyên liệu tươi, tốt nhất là mua ngày nào ăn ngày đó. Chú ý chọn những loại dễ bỏ vỏ, tránh tối đa khả năng chất độc, vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể bé.

2. Chế biến cần chú ý vệ sinh: Khi chế biến đồ ăn cho bé phải cắt ngắn móng tay, rửa sạch tay bằng xà phòng, nếu bị bệnh truyền nhiễm hoặc tay bị viêm không được làm đồ ăn cho bé. Dụng cụ chế biến phải được rửa sạch, khử trùng và dùng dụng cụ riêng cho bé.

3. Chú ý khi chế biến thức ăn dặm: Cần căn cứ vào khả năng tiêu hoá của bé để chế biến thành dạng lỏng, dạng sệt hay rắn. Đồ ăn của bé không được cho gia vị, hương liệu.

4. Chú ý kết hợp dinh dưỡng: Thành phần dinh dưỡng của những loại thức ăn khác nhau khi kết hợp có tác dụng hỗ trợ, tăng cường hoặc cản trở lẫn nhau, mẹ nên chú ý tìm những sự kết hợp tốt nhất giữa các nguyên liệu để phát huy tối đa tác dụng của chúng.