Bệnh sởi ở trẻ em: Triệu chứng – Điều trị – Phòng tránh hiệu quả nhất

Bệnh sởi ở trẻ em

Sức đề kháng và miễn dịch của trẻ em đều khá yếu, nên rất dễ bị bệnh truyền nhiễm. Sởi là một trong những bênh truyền nhiễm đường hô hấp cấp tính có tỉ lệ bùng phát rất cao trong nhóm trẻ.

bệnh sởi ở trẻ

Bệnh sởi trẻ em là gì?

Sởi trẻ em có độ truyền nhiễm và tỉ lệ thứ phát các bệnh khác cao, nên trước năm 1965 sợi trẻ em dễ gây khủng hoảng. Sau năm 1965 có vacxin sởi khống chế sự lan truyền của sởi. Đem lại hy vọng phòng tránh căn bệnh này. Tuy nhiên dù vậy, tại những vùng đông dân cư nhưng chưa phổ cập vacxin thì vẫn chịu ảnh hưởng rất lớn. Sức đề kháng và miễn dịch của trẻ em rất yếu nên tỉ lệ mắc sởi trẻ em cao.

Sởi trẻ em là một trong những bệnh truyền nhiễm đường hô hấp cấp tính thường thấy ở trẻ. Tính truyền nhiễm rất cao, tại những nơi đông dân cư mà chưa phổ cập vacxin sởi cứ 2-3 năm dễ xảy ra một lần dịch. Triệu chứng lâm sàng gồm có sốt, viêm đường hô hấp trên, viêm kết mạc mắt. Đặc trưng là trên da xuất hiện ban đỏ, mụn nước, trên niêm mạc miệng có nổi ban sởi, khi hết để lại vảy cám.

Do nhiễm virus

Bệnh sởi trẻ em là do nhiễm virus sởi gây nên. Là bệnh mang tính lây nhiễm cao, ảnh hưởng chủ yếu tới da và đường hô hấp. Tỉ lệ thứ phát bệnh khác rất cao, có thể dẫn tới viêm phổi.

Virút Paramyxo thuộc nhóm virus sởi chứa axit ribonucleic (virút RNA), chỉ có một loại huyết thanh. Sau khi xâm nhập tế bào biểu bì của đường hô hấp, khoảng ngày hôm sau xâm nhập amidan. Đồng thời một lượng nhỏ virus đi vào máu, tới gan, lá lách và tế bào của hệ thống đại thực bào lõi đơn. Sau khi sinh sôi nảy nở tiếp tục đi vào tuần hoàn máu, tạo thành lần xâm nhập thứ hai của virus vào máu, đồng thời phá hoại các tế bào bị xâm nhập, xuất hiện các biểu hiện lâm sàng.

Triệu chứng bệnh sởi ở trẻ em

Sởi trẻ em có tính lây lan rất mạnh, ở những giai đoạn khác nhau có những biểu hiện khác nhau. Chủ yếu chia thành triệu chứng giai đoạn ủ bệnh, giai đoạn trước khi phát ban, phát ban và hồi phục.

1. Giai đoạn ủ bệnh:

Thời gian ủ bệnh của sởi trẻ em khoảng 10-14 ngày, cũng có khi ngắn trong 1 tuần. Trong thời gian này nhiệt độ cơ thể có thể tăng nhẹ.

2. Giai đoạn trước khi phát ban:

Thông thường 3-4 ngày. Biểu hiện chủ yếu gần giống viêm đường hô hấp trên như: Phát sốt mức trung bình, ho, sổ mũi, sưng họng, rõ rệt nhất là viêm kết mạc mắt, mí mắt mọng nước, nhiều nước mắt, sợ ánh sáng, viền mí mắt dưới có đường màu vàng bị sung huyết rõ rệt.

Nổi ban, xuất hiện vào 24-48h trước khi nổi ban sởi. Là những nốt trắng đường kính khoảng 1mm, bên ngoài có vòng đỏ ửng. Ban đầu chỉ thấy ở niêm mạc miệng hàm dưới, trong một ngày sẽ tăng nhanh. Có thể lan ra cả vòm miệng và môi. Ban ở niêm mạc sẽ dần lặn đi, có thể để lại những nốt đỏ thẫm nhỏ. Một số bệnh nhi có thể có những dấu hiệu không đặc trưng như toàn thân mệt mỏi, chán ăn, tinh thần uể oải, cũng có thể ảnh hưởng tới hệ tiêu hoá.

3. Giai đoạn phát ban sởi:

Thường 3-4 ngày sau khi sốt bé sẽ xuất hiện ban đỏ trên da. Nhiệt độ cơ thể đột nhiên tăng cao 40-40.5 độ. Ban đỏ ban đầu thưa thớt, phần da giữa các nốt bình thường. Bắt đầu từ sau tai, cổ, men theo đường chân tộc. Trong vòng 24 giờ lan xuống khắp mặt, thân thể và hai tay. Tới ngày thứ 3 lan tới cẳng chân, bàn chân. Nếu bị nặng da có thể bị phù, mặt phù biến dạng. Tất cả đều bị sưng amidan và phù lá lách, có thể kéo dài vài tuần.

Viêm ruột và sưng amidan có thể gây đau bụng, tiêu chảy, nôn oẹ. Khi bệnh nặng hoặc sốt cao có thể có triệu chứng mê sảng, kích thích và buồn ngủ. Phần lớn là sau khi hạ sốt sẽ hết, không liên quan tới những triệu chứng tổng hợp của trung khu thần kinh sau này. Thời gian này có ran phổi ướt, kiểm tra X quang có thể thấy nhiều đường vân trong phổi.

Trẻ bị bệnh sởi nên kiêng ăn gì?

Sởi trẻ em lây lan mạnh, có khả năng biến chứng cao, nên việc chăm sóc bệnh nhi cần phải đặc biệt chú ý.

1. Kiêng ăn thịt dê: Thịt dê là đồ ăn bổ, tính nhiệt, trợ hoả, cần tránh ăn.

2. Kiêng ăn trứng gà: Khi  bị sởi nên ăn thanh đạm, trứng gà bổ hư. Ăn nhiều động phong dương khí, không tốt.

3. Kiêng ăn quế: Quế là đồ gia vị thường thấy. Tính đại nhiệt, mùi cay ngọt, có tác dụng bổ dương, nhưng lại trợ hoả, không tốt cho bé bị sởi.

4. Kiêng ăn đinh hương: Đinh hương là một trong các thành phần của ngũ vị hương. Tính ôn, vị cay, trợ nhiệt thượng hoả, không thích hợp cho bé bị sởi.

Bệnh sởi có lây lan không?

Đây là câu hỏi mà bà mẹ nào cũng muốn biết. Vì bé không thể nào chỉ ru rú trong nhà, đứa trẻ nhà hàng xóm, bạn ở nhà trẻ, bạn học ở trường, đâu cũng có trẻ nhỏ. Sởi là bệnh mang tính lây lan qua đường hô hấp, nguồn lây bệnh chủ yếu là bệnh nhi. Virút sởi tồn tại chủ yếu là mắt, miệng, mũi, cổ và chất tiết ra từ phế quản. Khi bệnh nhân hắt hơi, nói chuyện hoặc khóc, virút bắn ra theo nước bọt, bay trong không khí. Nếu người khác hít phải thì sẽ bị nhiễm sởi.

Những đứa trẻ trong cùng gia đình, học cùng một lớp sẽ dễ bị lây nhiễm bệnh do tiếp xúc nhiều. Sởi cũng có thể lây qua đường tiếp xúc tạm thời như trong trường học, trên phương tiện giao thông công cộng, công viên. Nếu tiếp xúc với khăn tay, đồ chơi của bệnh nhi vừa dùng cũng có khả năng lây bệnh. Do vậy sau khi chăm sóc bệnh nhi, nếu không chú ý khử trùng mà đã tiếp xúc với đứa trẻ khác thì cũng gây lây nhiễm.

1. Cần phát hiện sớm những trẻ bị sởi để kịp thời cách ly chữa trị.

2. Nếu chăm sóc tốt sẽ giúp trẻ hồi phục nhanh, giảm khả năng phát sinh bệnh khác. Có những trẻ được chăm sóc tốt có thể không cần chữa trị cũng tự khỏi. Nếu không chăm sóc tốt có thể khiến bệnh tình nghiêm trọng hơn, khi ấy cần áp dụng các biện pháp điều trị khác.

Chăm sóc trẻ bị bệnh sởi

1. Chăm sóc trẻ bị sốt cao:

cần cho trẻ nằm nghỉ ngơi cho tới khi lặn vết ban sởi, nhiệt độ cơ thể bình thường, không khí trong phòng cần thông thoáng, mỗi ngày thông gió 2 lần (nhưng cần tránh không để gió thổi thẳng vào người trẻ), giữ ở nhiệt độ phòng 18-22 độ, độ ẩm 50-60%, mặc quần áo, đắp chăn vừa đủ. Khi trẻ ra mồ hôi cần kịp thời lau khô, thay áo, theo dõi nhiệt độ cơ thể. Nếu trẻ sốt cao có thể dùng thuốc hạ sốt, không dùng dung dịch hạ sốt, không chườm lạnh.

2. Chăm sóc da, niêm mạc:

Đánh giá kịp thời bệnh tình của trẻ, giữ cho giường chiếu chăn màn sạch sẽ, bề mặt da sạch sẽ khô ráo. Mỗi ngày lau người, thay quần áo một lần (không dùng xà phòng). Nếu trẻ bị tiêu chảy chú ý vệ sinh sạch cho trẻ, thường xuyên cắt móng tay để tránh trẻ cào xước da. Ánh sáng trong phòng dịu nhẹ, thường xuyên dùng nước muối sinh lí rửa mắt, nhỏ thuốc mắt, có thể uống thêm vitamin A đề phòng khô mắt. Đề phòng không để chất nôn hoặc nước mắt chảy vào tai ngoài gây viêm tai. Kịp thời làm sạch khoang mũi, lật người trẻ vỗ lưng cho long đờm, đảm bảo cho trẻ thở bình thường, tăng cường chăm sóc khoang miệng, cho trẻ uống nhiều nước, có thể dùng nước muối sinh lý để súc miệng.